 Çengelköy camileri, kiliseleri, ayazmaları, kuleri, meyva ve sebze bahçeleri, bostanları, karakolhanesi, çeşmeleri, dereleri, meyhaneleri, eğlenceleri, tarihi çok zengin ender ve güzel bir İstanbul semtidir. Çengelköy'ün diğer bir zenginliği ise "Tekke"leridir.
Şeyh Ahmet Efendi Tekkesi : Her dönem dini yönden önemini yitirmemiş Çengelköy’de rastladığımız bir diğer dini yapı ise Şeyh Ahmed Efendi Tekkesi’dir. 19. yüzyıl sonlarında köyde yaşayan zengin İbrahim Efendi’nin kızı Adviye Hanım, Bedevi tarikatından Şeyh Ahmet Efendi ile evlendirilir. Adviye Hanım saygıdeğer eşi için burada bir tekke kurdurur. 1866’da kurulan tekkenin vakfiyesi 1871 yılında tescil edilmiştir. Dergahın kuruluşu hakkında yazılmış bir levha mevcuttur:
Duhter-i muhsine evsaf-ı İbrahim Edhem San-i Rabi’a ya’ni Adeviyüzyıle Agah Öyle bir sahibe-i cüd u seha dervişe Ki heme ma-melekin Hak yoluna etti tebah K’itdi inşa Bedevi Silkine bu hankahı Eyledi zevcini hem post-nişini lillah Oldu bir zaviye-i zümre-i ehl-i tevhid Zikredip gel diyelim aşk ile yahü-Allah Nefy’ü isbat ile düştü ana tarih Şemsi Zevci Şeyh Ahmed’e yaptı Adeviyüzyıle Dergah
Tekkede bulunan abdest muslukları su haznesi üzerinde “şevketlü mebabetlü Sultan Abdülaziz Han hazretlerinin cariyelerinden merhüme Feleksu Kalfa’nın hayratı 1286” yazılıdır. Tekkenin tevhidhanesi yıkılmış, ancak ahşap meşrutası ile mezarlığı ise günümüze kadar gelebilmiştir. 1990 yılında harebe halindeki bu tekke onarılarak ibadete açılmıştır.
Rabia Adviye Hanım tekkesi : Çengelköy Caddesi üzerinde bir çıkmaz sokaktadır. Kapı numarası 33 olan tekke, tekke ve zaviyeleri kapayan kanun 30 Kasım 1925 yılında yürürlüğe girdikten sonra Râbia Adviye Hanım Tekkesi de kapatılmıştır. İki normal ve bir de küçük çatı katından oluşan ahşap tekke ve mescidi yıkılarak yok olmuştur.
Haremlik ve selâmlık kısmı ise bugünlere harabe hâlinde gelebilmiştir. Tekkenin avlu kapısının üstündeki Şair Şemsi'nin hazırladığı kitabeye göre, ibrahim Edhem Efendi'nin kızı Râbia Adviye Hanım 1283/1866 yılında bu tekkeyi Bedevi tarikatına mensup olanlar için yaptırmış, kocası Ahmed Efendi'yi de buraya şeyh tayin ettirmiştir.
Avlu kapısının üstündeki kitabeye göre;
"Duhter-i muhsine evsâf-ı İbrahim Edhem, Sâni-i Râbi'aya'nî Adviyye Agâh
Öyle bir sâhibe-i cûd u sehâ dervişe, Ki heme mâ-melekin Hak yoluna etti tebâh
K'itdi inşâ Bedevi silkine bu hânkahı, Eyledi zevcini hem post-nişîni lillâh
Oldu bir zâviye-i zümre-i ehl-i tevhîd, Zikredip gel diyelim aşk ile yahu Allah Ney ü isbâtla düştü ana târih ey Şemsî Zevci Şeyh Ahmed'e yaptı Adviyye dergâh 1283."
Bu tekkenin yapılışı için söylenmiş ikinci bir tarih kitabesi vardır ki tekke hücrelerinden birinin duvarına levha olarak asılmıştır. Bu tarih manzumesi ise şöyledir:
"Dergâh-ı Bedevi nâil-i der-leb, Zi-küşâdı târihin sorarsan Eârgab
Girelim aşk ile gel silkine ol şâh-ı nebinin Görelim hizmetini kurretü'l-ayneyn-i
Ali'nin Tut (alım) halka-i zincirini fi'l-cümle velînin Uralım na'rayı gel hâssası çok zikr-i celinin Giyelim kisvetini Hâce-i Ahmed Yesevî'nin Kanalım şerbetine Seyyid-i Ahmed Bedevî'nin
Yanalım aşk ile nail olalım şan-ı Haille Erdim menzile nuş eyleyelim câm-ı Cem ile Abd-i memlûk olalım sıdk ile bu râh-ı celîle Rahmi gâlibdir eder rahmeti çok abd-i zdîle."
Tekke günümüzde bakımsızlık ve ilgisizlikten tamamen yok olmak üzeredir. Kısa bir zaman önce bu tekke inşaat işçileri tarafından işgal edilmişti. Ancak çevre sakinleri bu durumdan rahatsız olunca, inşaat işçileri tekkeden uzaklaştırıldılar.
Rabia Adviye hanım tekkesi diğer tarihi değerlerimiz gibi sessiz sedasız yok olmayı veya kendini yenileyecek bir hayır severi bekliyor. Yukarıdaki bilgilerden görüyoruz ki, Çengelköy'de iki bedevi tarikatı tekkesi bulunmaktadır. Daha doğrusu böyle bilinmektedir. Biri "Şeyh Ahmet Efendi Tekkesi" olarak bilinmekte olup Havuzbaşı semtinde, diğeri ise "Rabia Adviye Hanım Tekkesi" olarak bilinmekte olup Çengelköy merkezde bulunmaktadır. Şeyh Ahmet Efendi Tekkesi 1990 yılında onarılmış, Rabia Adviye Hanım Tekkesi olarak bilinen yapı ise harabe halindedir.
Araştırma yazısı: Erdal Göksu 2006
Yasal uyarı;
Bu araştırma çalışması Erdal Göksu tarafından “ÇENGELKÖY HABER” için yapılmıştır ve yalnızca [ÇENGELKÖY HABER.COM] internet sitesinde yayınlanmaktadır. Başka bir internet sitesi veya siteleri üzerinde, yazılı ve veya görsel medyada, elektronik ortamlarda izinsiz olarak yayınlanması ve veya kullanılması ilgili yasa ve veya kanunlar çerçevesinde yasaktır.
Ancak bu bilgiler; [www.cengelkoyhaber.com] internet sitesinden alınmıştır şeklinde kaynak gösterilerek ve veya konu ile ilgili sayfa veya sayfalara direk link verilerek kullanılabilir.
|
)
