 Çengelköy İstanbul'un çok eski ve kıymetli tarihi eserlerine sahip en güzel semtlerinden biridir. Bu eserlerden biride yaklaşık 2500 yıllık "Ayios Yeorgios" kilisesidir
AYIOS YEORGIOZ KİLİSESİ : Boğazın birçok semtinde bulunan çok sayıda tarihi eserin araştırılması ve incelenmesi sonucu, Makedonya’lılar öncesi ve sonrasında bilhassa Ispartalı “Pavsanias” (milattan önce 477) zamanında, boğaza yeni göçebeler getirilip yerleştirilmiş.
Daha sonra Asya’ dan gelen göçmenlerin yerleşme alanı olarak boğazı seçmeleri, zengin ticaret ve boğaz da gelişen gemicilik nedenleri, boğaziçini popüler yerleşim merkezi haline getirmiş. Boğazın çeşitli yerlerinde bulunan birçok tapınağın boğaza yerleşen bu toplumlar tarafından “Dias Yiusada”, “Ira”, “Ekati”, “Pluton”, “Apollon”, “Afrodit” gibi isimler ile adlandırılması bu yerleşimin getirdiği sonuçlardır.
Bunların yanısıra Asya’dan gelenlerinde kendi inançlarına göre “Isida”, “Mithra”, “Serapida” gibi isimleri tapınaklarına verdiği bilinmektedir. Bizans kaynaklı bilgilere göre günümüzde ayakta kalmış kiliseler eski harabe tapınakların üzerine inşa edilmişlerdir.
Çengelköy’de gördüğümüz bu acaip şekildeki kilise ise bir zamanların “TaMetanias” manastırının Meryem Ana kilisesi olarak isimlendirilip, eski Olimpus tanrı ve tanrıçasına ait harabe
tapınağın temelleri üzerine inşaat edilmiştir.
“Pierre Gylii” nin yazdıklarına göre; eskiden burada bulunan tarihi tapınağı imparator “Iustinianos” onartarak hıristiyan kilisesi olarak Allah’a adamıştı. Bir rivayete göre kilisenin deniz kıyısında bulunduğu ve boğazdan geçen gemicilerin ziyaretine açık olduğudur.
Girişteki sağ bölümde bulunan tarihi mermer (eser no 130 belgeli) roma imparatorluğuna ait olup eski bir roma tapınağında bulunuyormuş. Mermer üzerinde, üst kısımda “Dionisiu Apoloniu Levkidi” alt kısmında ise “Levkiu Zi” yazmaktadır. İsimlerin tarihi incelemesinde “St Vutira” nın sözlüğü “Levkios” isminin Romalı “Lucius” tan gelme olduğunu yazmaktadır.
Bu mermerin diğer bir eşi ise heybeli adasındaki “Ayios Nikolaos” kilisesinde enkaz çalışmaları sırasında bulunmuştur. Bu mermerin üzerinde ki yazıda ise “Aetios” olarak yazmaktadır. Bu iki eser tarih ve kıymetleri nedeni ile Türk arkeoloji müzesi tarafından 130 ve 149 no ile kayıt edilmişlerdir.
Tarihçi Feisskel tarafından incelenen bu eserde görünen kişilerin “Apollon” nun oğlu “Dionisios ile Kevkiov” nun oğlu Levkios’ un görüntüleridir. Türk tarihci ve araştırmacı N.Fıratlı tarafından da bu eserin bizans dönemi evveline ait olduğu tespit edilmiştir.
Bu bilgiler ışığında Çengelköy’de bulunan “Ayios Yeorgioz Kilisesi ” yaklaşık 2500 yıllık tarihe tanıklık eden bir kültür hazinesi niteliği taşımaktadır.
Yakın tarihte (1801) Kilise bahçesine yaptırılan bina 1972 senesine kadar okul olarak kullanılıyordu. Bu okulda Hıristiyan Rum Ortadoks mezhebinden öğrenciler eğitim görüyordu.
AYI PANDEIMO KİLİSESİ: Ayazma özelliği olan bu kilise “Ayazma” konusunda işlenmiştir.
Krallık emri ile devrin alışkanlğı olarak saray ve kiliselerin damları altın kaplama veya bakırdan yapılırdı. Kiliselerin damlarında ise sarı yeşil kiremitler kullanmak o devrin alışkanlıklarındandı. Çengelköy Kiliseside bu sebepten dolayı “Hrisokeramos” yani “altın kiremitli” olarakta bilinir.
Bana bu konudaki katkı ve yardımlarından dolayı Çengelköy Ayayorgi Rum Ortodoks Kilisesi Papazı Augustino
Nikolayidu’ ya teşekkür ederim.
Araştırma yazısı: Erdal Göksu 2006
Yasal uyarı;
Bu araştırma çalışması Erdal Göksu tarafından “ÇENGELKÖY HABER” için yapılmıştır ve yalnızca [ÇENGELKÖY HABER.COM] internet sitesinde yayınlanmaktadır. Başka bir internet sitesi veya siteleri üzerinde, yazılı ve veya görsel medyada, elektronik ortamlarda izinsiz olarak yayınlanması ve veya kullanılması ilgili yasa ve veya kanunlar çerçevesinde yasaktır.
Ancak bu bilgiler; [www.cengelkoyhaber.com] internet sitesinden alınmıştır şeklinde kaynak gösterilerek ve veya konu ile ilgili sayfa veya sayfalara direk link verilerek kullanılabilir.
|
)
