 Buram buram tarih kokan Çengelköy, Çengelköy kuleleri ile de çok ünlüdür.
Fatih Sultan Mehmet (1451-1481) İstanbul’u aldığı zaman Kuleli’nin şimdi bulunduğu yerde “Paspas Korusu” namı ile anılan bir koru varmış; bu korunun içinde bir manastır ile bir kule bulunuyormuş.
Yavuz Sultan Selim devrinde (1512-1520) bu manastır yeniçerilere kışla olarak verilmiş. Hatta bu kışla mevkii Bostancı başı odaları diye anılırken zamanla güzel ve süslü bir bahçe haline gelişinden olacak Kuleli Bahçesi diye tanınmış. Kuleli bahçesi Osmanlı saraylılarına çiçek ve sebze yetiştirmek için kullanılmış. Kanuni, şehzadeliği zamanında, gezmek için buraya yani Kuleli bahçesine gelirmiş.
Tarihe ve veya kitaplara "Paspas Korusu" olarak geçen yerin adı aslında "Paspas" değil "Papaz korusu" dur. O tarihlerde bahsi geçen yerde bulunan manastır bir rahip okulu imiş. Bu manastırda devrin en iyi rahipleri eğitiliyormuş. Rahipler zamanlarının çok büyük bir kısmını manastırın içinde bulunduğu büyük bahçede (koruda) geçiriyorlarmış. Zamanın hükümdarları bu bu sebepten koruya "Papaz" korusu adını vermişler. Zaman içinde "Papaz" korusu kitaplara "Paspas" korusu olarak geçmiş isede bu yerin asıl adı "Papaz" korusudur.
"Papaz" korusu içinde bulunan manastırın çan kulesi oldukça dikkat çekici imiş. Manastır yıkıldıktan sonra uzun süre yerinde kalmış. Bu çan kulesi çok uzun bir zaman Çengelköy kulesi olarak anılmış.
Hemen hemen aynı tarihlerde bu çevre için sözü edilen diğer bir konuda Kanuni Sultan Süleymanın yazlık kasrı. Kanuni Sultan Süleyman padişah olunca bugünkü Kuleli Askeri Lisesi’nin bulunduğu çevrede (1520-1577) Cihannuma Kasrı veya Kule Kasrı olarak anılan bahçede yüksek bir kulesi bulunan dokuz katlı ve her katı fıskıyeli havuzlarla süslenen büyük bir kasır yaptırmıştır. 1650 senesindeki Boğaziçi’den bahseden Jean de Thevenot, dünyanın en güzel yerlerinden biri olarak kabul ettiği Boğaz ile sahil boyunca sıralanmış yalı ve bahçelerden söz ederken, bu mevkide gayet güzel bir kule olduğundan bahseder. Kanuni Sultan Süleyman yaz mevsimlerinde buraya gelerek tatilini burada geçirirmiş.
Bu tarihlerde, Sadrazam Nevşehirli İbrahim Paşa’nın damadı Kaymak Mustafa Paşa tarafından sahilde bir mescit yaptırılmış. (1744) Bu mescit günümüzde Kuleli Mustafa Kaymak Paşa cami olarak aynı yerde bulunmaktadır.
Mahmut II (1808-1839), bostancı başı odaları mevkiinde, yani okulun şimdi bulunduğu yerde var olan Nikola ve Tanaş adındaki yapılar (eski manastırlar) süvari askerleri için kışlaya dönüştürülmüş. Bu kışla Kuleli Askeri Lilisesi’nin ilk yapısı olmuş.
Abdulmecit devrinde (1839-1861) kışlanın hemen yanında, yeni ve yarı kargir olarak yeni bir kışla inşa edilmiş (1843). Kışlanın iki tarafına kuleler yapıldığından kışlaya bu tarihten itibaren “Kuleli Kışlası” denilmeye başlanmış. Kışlanın yapıldığı ilk yıllarda su sıkıntısı büyük problem olmuştu. Yıllar süren yoğun çalışmalar sonrasında 1847 yılında su yolları tamamlanarak kışlanın su ihtiyacıda giderilmiş.
Kafkasya’lı Hüseyin Paşa tarafından tertiplenen Sultan Abdulmecit’i tahtından indirme hedefini güden bir hareketin meydana çıkarılması üzerine, suçluların Serasker Rıza Paşa tarafından muhakemesi Kuleli Kışlasında yapılmış (Bu mahkeme “Kuleli Vak’ası” olarak anılarak tarihe geçmiş. 1859)
Kırım savaşına iştirak etmek üzere İstanbul’a gelen Fransız ve İngiliz askerlerin bir kısmı Fransa’nın İstanbul Maslahatgüzarı M.Cheferre’in isteklerine uyularak bu kışlaya yerleştirilmiş (1854). Burası Müttefik Askerlerin kışla ve hastahanesi haline getirilmiş. Harbde yaralanan ve tedavileri sırasında ölen müttefik askerleri kışla’nın kuzeyindeki mezarlığa gömüldüğünden, yakın zamana kadar bu mezarlığa İngiliz Mezarlığı deniliyormuş.
Kışla, 1856’da İngiliz’ler tarafından boşaltılırken, çıkarılan kasdi bir yangınla tamamen yanarak harabe olmuş.
Abdülaziz devrinde (1861-1876) kışla ana duvarları kargir, iç bölmeleri, tavan ve tabaları ahşap olarak iki kat halinde yeniden inşa edilmiş (1871). Böylece bugünkü kışla ortaya çıkmış.
Araştırma yazısı: Erdal Göksu 2006
Yasal uyarı;
Bu araştırma çalışması Erdal Göksu tarafından “ÇENGELKÖY HABER” için yapılmıştır ve yalnızca [ÇENGELKÖY HABER.COM] internet sitesinde yayınlanmaktadır. Başka bir internet sitesi veya siteleri üzerinde, yazılı ve veya görsel medyada, elektronik ortamlarda izinsiz olarak yayınlanması ve veya kullanılması ilgili yasa ve veya kanunlar çerçevesinde yasaktır.
Ancak bu bilgiler; [www.cengelkoyhaber.com] internet sitesinden alınmıştır şeklinde kaynak gösterilerek ve veya konu ile ilgili sayfa veya sayfalara direk link verilerek kullanılabilir.
|
)
