 Çengelköy 'e su sağlamak amacı ile tarih boyunca sayısız kapalı ve açık (çukur bostan) su sarnıçları yapılmıştır. Ancak bunların tamamına yakını günümüze ulaşamamıştır. Bilgisizlik, cehalet, vurdum duymazlık sonucu bilerek veya bilmeyerek tarihi değer taşıyan sayısız su sarnıcı yok edilmiştir.
Çengelköy su sarnıçları Çengelköy tarih boyu içme suyu sıkıntısı çekmiş bir bölgedir. İçme suyu sıkıntısı durumunu bulabildiğim ve incelediğim Çengelköy ile ilgili eski belgelerden, kitaplardan ve tarih kaynaklarından elde ettim. Çengelköy ’e içme suyu Çakal dağından getirilmiş. Bugün Havuzbaşı semtinin adını aldığı havuzun suyuda zamanında Çakal Dağından getiriliyormuş. Yine yakın tarihimize bakacak olursak Çengelköy’ de her köşe başında bir tarihi çeşmeye rastlarız.
Bu çeşmelere içme suyunu taşımak için su kanalları kullanılmış. Bu su kanalları yakın tarihlere kadar Çengelköy ‘ün her tarafında görülüyormuş. Ancak hızlı şehirleşme sonucu bu kanallar tahrip edilmiş.
Suların toplandığı kapalı su sarnıçlarına Çengelköy ve civarında çok sık rastlamaktayız. Ancak bu su sarnıçlarının tamamına yakını yok edilerek üzerlerine yol veya inşaat yapılmış, birkaçı ise tamamen harap edilerek kaderlerine terkedilmiştir. Bazı su sarnıçları ise özel mülkiyet altına alınarak çeşitli amaçlar için hali hazırda kullanılmaktadır.
Romalıların yapmış olduğu su tesisleri Bizans tarafından da kullanılmış. Ancak bunların ne şekilde ve ne zamana kadar kullanıldığı konusunda tarihi kaynaklarda yeterli bir bilgi bulunmamaktadır. Buna rağmen İstanbul'un ilk su yollarının MS.123 yıllarında Roma İmparatoru Hadrianus zamanında yapıldığı ve Constantinius I. tarafından da geliştirilmiş olduğu da kabul edilmektedir.
İstanbul'da Bizanslılar kent dışından gelen suları açık ve kapalı sarnıçlarda toplamışlardır. Bunun da nedeni kentin su gereksiniminin karşılanması kadar, çeşitli kuşatmalarda da yararlanmak içindir.
Günümüzde halk arasında Çukurbostan ismiyle anılan açık sarnıçlar surların dışındaki kaynaklardan gelen suların toplandığı ve şehre dağıldığı bir nevi havuzlar olarak nitelendirilir. Burada toplanan sular, hem dinlendirilir hem de onlardan yararlanılır. Burada toplanan suların duvarlara olan basıncını azaltmak için daha çok şehrin yüksek noktalarındaki çukur yerlere yapılmışlardır. Roma yapım tekniğine göre yapılan açık sarnıçların duvarları blok taşlar, tuğla ve horosan harçlarla kuvvetlendirilmiştir. Günümüze bu sarnıçlardan Aspar, Aitius, Hogios Mokios ve Hebdemon Sarnıcı ulaşabilmiştir.
Bizanslıların açık sarnıçları kentin konumu itibariyle her yerde yapılamadığından su ihtiyacını kapalı sarnıçlarla da sağlamışlardır. Bu sarnıçlardan büyük bir kısmı hiçbir iz bırakmadan yok olmuşsa da büyük çoğunluğu ayakta ve kullanılmaktadır. Kapalı sarnıçlar genellikle dikdörtgen veya kare plan şeklindedirler. Bunların üzerleri taş duvarlara dayanan sütunların taşıdığı tuğla kemerler ve tonozlar aracılığı ile örtülmüştür. Bu tür sarnıçlar bir takım yapıların altında bulunarak onlara ve halka su sağlamışlardır. Ancak, bu tip sarnıçları Bizanslıların mahzenleri ile de karıştırılmamalıdır.
Çengelköy merkezinde halkın tüm ihtiyaçlarını karşılayacak her hangi bir su kaynağının bulunmayışı dönemin yöneticilerini oldukça zorlamıştır. Bugün "Ayios Yeoryios" Kilisesinin bulunduğu noktada büyük bir saray bulunuyordu. Bu sarayın ihtiyacı olan suyun sağlanması için yalnızca altı adet su sarnıcı yaptırılmıştı. Bu sarnıçlardan bir tanesini yıkıntı şeklinde bulabildim.
Bu su sarnıcı bügünkü Mehmetçik ilk okulunun sınırına komşu olarak denize bakan tarafının solunda (yüzünüz okula, Mehmetçik askerine dönük) bulunuyor. Bu tarihi eserde ilgisizlik yüzünden yarısı yıkılmış bir vaziyette duruyor. Hemen bitişiğine yapılmış ve atıl durumda ki inşaat bu su sarnıcını yutmuş durumda. Boş bir gününüzde bir yürüyüş yapın ve Mehmetçik ilk okulunun ön bahçesinden enfes boğaz manzarasını seyredin. Sonrada bahsettiğim bu su sarnıcına bir göz atın. (yüzünüz boğaza dönük durumda iken sağ tarafınızda kalıyor)
Araştırma yazısı: Erdal Göksu 2006
Yasal uyarı;
Bu araştırma çalışması Erdal Göksu tarafından “ÇENGELKÖY HABER” için yapılmıştır ve yalnızca [ÇENGELKÖY HABER.COM] internet sitesinde yayınlanmaktadır. Başka bir internet sitesi veya siteleri üzerinde, yazılı ve veya görsel medyada, elektronik ortamlarda izinsiz olarak yayınlanması ve veya kullanılması ilgili yasa ve veya kanunlar çerçevesinde yasaktır.
Ancak bu bilgiler; [www.cengelkoyhaber.com] internet sitesinden alınmıştır şeklinde kaynak gösterilerek ve veya konu ile ilgili sayfa veya sayfalara direk link verilerek kullanılabilir.
|
)
